Co zjeść w Korei Południowej: 15 dań, które musisz spróbować

Jak podejść do jedzenia w Korei Południowej, gdy jesteś turystą

Nowa kuchnia zwykle oznacza ekscytację pomieszaną z lekkim stresem. W Korei Południowej dochodzą do tego ostrość potraw, alfabet hangul oraz inne zwyczaje przy stole. Kilka prostych zasad pomaga jednak bardzo szybko poczuć się pewnie – nawet jeśli pierwszy raz siadasz w typowej lokalnej knajpce, a menu jest wyłącznie po koreańsku.

Najczęstsze obawy: ostrość, składniki i bariera językowa

Większość turystów obawia się trzech rzeczy: że wszystko będzie ekstremalnie ostre, że w daniu znajdą się „dziwne” składniki oraz że nie uda się dogadać z obsługą. Rzeczywistość jest dużo łagodniejsza, zwłaszcza w większych miastach.

Ostrość faktycznie jest ważnym elementem kuchni koreańskiej, ale nie wszystkie potrawy są pikantne. Sporo dań bazuje na sosie sojowym, sezamie, klarownych bulionach czy marynatach, które są aromatyczne, lecz delikatne. W dobrych lokalach ulicznych i restauracjach w Seulu czy Busan obsługa zwykle zna przynajmniej kilka słów po angielsku. Wystarczy krótka fraza:

• no spicy – bez ostrego
• a little spicy – trochę ostre
• możesz też pokazać gestem „mało” palcami i wskazać na sos lub potrawę

Składniki to druga obawa: w Korei używa się podrobów, owoców morza, past fermentowanych, suszonych ryb. Jeśli nie chcesz niespodzianek, wybieraj dania, które są z natury „czytelne”: bibimbap, bulgogi, kimbap, galbi, zupy z tofu. W nich bardzo łatwo wizualnie rozpoznać, co jest na talerzu.

Bariera językowa bywa mniejsza niż się wydaje. W wielu miejscach są menu ze zdjęciami, a w restauracjach nastawionych na lokalnych klientów – duże obrazkowe plansze na ścianach. Dobry, prosty sposób zamawiania, gdy nie znasz nazw: wybrać danie na zdjęciu, podejść do obsługi i pokazać palcem z uśmiechem. W Korei to całkowicie akceptowalne.

Jak działa typowa koreańska restauracja i co Cię zaskoczy

Korean dining ma kilka elementów, które na początku wyglądają dziwnie: dzwonki przy stolikach, dziesięć miseczek z przystawkami, darmowa woda i herbaty, wspólne garnki zup na środku stołu. Gdy poznasz zasady gry, wszystko staje się bardzo logiczne.

W większości lokali:

• woda i czasem herbata są darmowe – często nalejesz je sobie samodzielnie z dystrybutora lub termosu, szklanki stoją w jednym miejscu, można je brać do woli;
• zamawiasz dania „na stół”, nie „na osobę” – wiele potraw jest w porcji dla 2 osób (lub więcej), jak hot poty, gulasze gotowane przy stole, niektóre zupy;
• na stole pojawiają się małe miseczki z przystawkami banchan – nie są doliczane oddzielnie do rachunku, można prosić o dokładkę;
• przy stoliku może być przycisk do przywołania obsługi – w Korei to standard, nikt się nie obraża, gdy go użyjesz.

Rachunek zwykle reguluje się przy kasie, nie przy stoliku. Po posiłku podchodzisz do lady, pokazujesz swój numer stolika lub paragon, płacisz i wychodzisz. Napiwki są bardzo rzadkie i nieoczekiwane.

Co zamówić na start, a co zostawić na później

Dobrym pomysłem jest etapowe podejście do kuchni koreańskiej. Pierwsze dni podróży poświęć na poznanie bezpiecznych, „czytelnych” smaków, potem stopniowo dodawaj dania bardziej ostre, sfermentowane lub nietypowe.

Na start dla większości osób świetnie sprawdzają się:

• bibimbap – miska ryżu z warzywami i (opcjonalnie) mięsem, gdzie samodzielnie kontrolujesz ostrość;
• bulgogi – marynowana wołowina o lekko słodkim, sezamowym aromacie;
• kimbap – koreańska „rolka” przypominająca sushi, ale ze smażonymi dodatkami, bez surowej ryby;
• galbi – marynowane żeberka, zwykle grillowane przy stole, bardzo aromatyczne, ale nie ostre;
• doenjang jjigae – zupa na bazie fermentowanej pasty sojowej, głęboki smak, ostrość umiarkowana;
• japchae – smażony makaron z batatów z warzywami i czasem mięsem, łagodny.

Bardziej zaawansowane smaki (dla osób, które polubiły już kimchi i gochujang) to m.in.: kimchi jjigae, sundae (koreańska kaszanka), gulasze z owocami morza, bardzo ostre wersje tteokbokki czy fermentowane ryby.

Zasady przy stole: dzielenie się, pałeczki, łyżka i „koreański styl”

Koreańczycy traktują jedzenie mocno wspólnotowo. Większość dań ląduje na środku stołu, a każdy nabiera swoją porcję do miseczki. Jeśli jesteś przyzwyczajony do osobnych talerzy, początkowo może to zaskakiwać.

Najważniejsze zasady, które ułatwią życie:

• pałeczki służą do przekładania jedzenia do swojej miski, a łyżka do zupy oraz ryżu;
• ryż je się łyżką, nie trzeba go podnosić do ust jak w Japonii czy Chinach;
• nie wbijaj pałeczek pionowo w ryż – kojarzy się to z rytuałami pogrzebowymi;
• jeśli masz katar lub kaszel – używaj łyżki do nakładania z garnka, nie pałeczek bezpośrednio do ust i z powrotem;
• nabieraj raczej częściej po trochu, niż raz a dużo – to dobrze widziane.

Dzielenie się potrawami działa na Twoją korzyść: można zamówić kilka dań na stół i spróbować wszystkiego po trochu. Dla turysty to idealny sposób, by w krótkim czasie poznać całą kuchnię – zamiast jednego wielkiego talerza, masz małą degustację.

Kimchi i banchan – fundament każdego koreańskiego posiłku

Kimchi – więcej niż pikantna kapusta

Kimchi to dla Koreańczyków coś więcej niż dodatek – to niemal osobna grupa żywności. Najprościej mówiąc, jest to warzywo fermentowane w zalewie z chili, czosnku, imbiru, sosu rybnego i soli. Najczęściej używa się kapusty pekińskiej, ale nie tylko.

Najpopularniejsze rodzaje kimchi, z którymi spotka się turysta, to:

• baechu kimchi – klasyczna kapusta pekińska w płatach lub posiekana, pikantna, kwaśna, bardzo aromatyczna;
• kkakdugi – pokrojona w kostkę rzodkiew koreańska (mu), twardsza i bardziej chrupiąca niż kapusta, często intensywniejsza w smaku;
• oi-sobagi – ogórki faszerowane pastą chili i warzywami, bardziej soczyste, często wyraźnie pikantne, lecz mniej kwaśne.

Smak kimchi opiera się na trzech głównych filarach: kwaśność, pikantność i umami. Pierwszy kęs dla wielu osób jest szokiem – zwłaszcza jeśli dotąd ich „najbardziej egzotyczną” kiszonką była zwykła kapusta z beczki. Po kilku próbach podniebienie zaczyna wyczuwać niuanse: różnicę między młodym a długo fermentowanym kimchi, proporcje czosnku, chili czy sosu rybnego.

Kimchi pojawia się praktycznie do wszystkiego: do śniadania, obiadu, kolacji, a nawet jako składnik dań, np. kimchi jjigae (gulasz), kimchi bokkeumbap (smażony ryż) czy naleśniki kimchi jeon. Dla trawienia to ogromny sprzymierzeniec – jest bogate w bakterie kwasu mlekowego, wspiera florę jelitową i pomaga przełamać tłustość mięsnych potraw.

Jeśli masz wrażliwy żołądek, zacznij od małych ilości kimchi i pij sporo wody. Zwykle po 2–3 dniach organizm przyzwyczaja się do innej mikroflory i pikantnej, kwaśnej nuty.

Banchan – darmowe przystawki, których nie trzeba się bać

Banchan to małe miseczki z dodatkami, które automatycznie pojawiają się na stole, gdy zamawiasz danie główne. Dla wielu turystów to pierwszy moment konsternacji: nikt o nie nie prosił, a nagle stoi przed nimi pięć–dziesięć różnych potraw.

Zasada jest prosta: banchan są wliczone w cenę posiłku. Nie płacisz za nie osobno, a do tego w większości miejsc możesz poprosić o dokładkę ulubionej miseczki. Wystarczy uśmiechnąć się do obsługi, wskazać palcem konkretny banchan i powiedzieć „more, please” lub po koreańsku „deo juseyo”.

Najczęściej spotykane banchan to:

• różne rodzaje kimchi (kapusta, rzodkiew, ogórek);
• blanszowany szpinak przyprawiony czosnkiem i sezamem (sigeumchi namul);
• kiełki fasoli mung lub sojowe w sezamowym oleju (kongnamul);
• marynowana marchew, ogórek lub rzodkiew w lekkiej zalewie octowej;
• małe, suszone rybki z orzechami i syropem (myeolchi bokkeum) – słodko-słone i chrupiące;
• sałatka ziemniaczana w „zachodnim” stylu, ale z koreańskim twistem;
• tofu w lekko pikantnym sosie sojowym;
• plastry parowanych jajek, omletu lub gotowana na parze jajecznica (gyeran jjim).

Jak korzystać z banchan? To przede wszystkim dodatki do ryżu i dań głównych, a nie osobne przystawki jedzone przed posiłkiem. Koreańczycy mieszają je w trakcie jedzenia: trochę ryżu, kawałek mięsa, łyżka kimchi, odrobina szpinaku. Dzięki temu każdy kęs jest inny.

Przy banchan obowiązują proste zasady etykiety:

• miseczki banchan są wspólne dla całego stołu, nie „prywatne”;
• nabieraj jedzenie pałeczkami do swojej miski, zamiast jeść bezpośrednio nad wspólną miseczką;
• jeśli coś Ci nie smakuje, spróbuj małą porcję i po prostu zostaw – nikt nie oczekuje, że zjesz wszystko;
• nie musisz wyjadać banchan do końca, ale marnowanie jedzenia w ostentacyjny sposób (pełne miski) wygląda słabo.

Dla osób niejedzących mięsa banchan często jest ratunkiem: sporo z nich bazuje na warzywach, tofu, glonach. Warto jednak zaznaczyć, że niektóre mogą zawierać sos rybny lub suszone owoce morza, nawet jeśli na oko wyglądają „wegańsko”.

Bibimbap – najbezpieczniejszy start z kuchnią koreańską

Bibimbap to jedno z tych dań, które większość turystów zapamiętuje jako „pierwszą miłość” do koreańskiej kuchni. Z jednej strony jest efektowny wizualnie – kolorowa miska pełna warzyw, mięsa i jajka – z drugiej bardzo elastyczny: możesz regulować ostrość, ilość ryżu, składniki białkowe.

Skład bibimbap: prościej, niż wygląda

Podstawą bibimbap jest miska gorącego ryżu, na której artystycznie ułożone są różne dodatki. Najczęściej pojawiają się:

• blanszowane warzywa: marchew, szpinak, kiełki, grzyby, cukinia, czasem papryka;
• mięso – zwykle cienko krojona wołowina lub mielone mięso, lekko doprawione sosem sojowym i sezamem;
• jajko – surowe żółtko lub jajko sadzone, rzadziej jajko w formie omletu pokrojonego w paski;
• pasta gochujang – gęsty czerwony sos z chili, który nadaje ostrości i głębi;
• olej sezamowy – kilka kropel dla aromatu;
• czasem plasterki suszonych alg lub sezam na wierzchu.

Choć składników jest sporo, smak jest zaskakująco harmonijny. Kluczem jest mieszanie wszystkiego przed jedzeniem. Dla Koreańczyków widok turysty, który zjada warzywka osobno, a ryż osobno, wygląda trochę jak jedzenie hamburgera nożem i widelcem. Tu po prostu trzeba „zrobić bałagan w misce”.

Popularne warianty: dolsot bibimbap i jeonju bibimbap

W menu można trafić na różne warianty bibimbap. Dwa z nich pojawiają się najczęściej i zdecydowanie warto je rozpoznać.

Jak zamówić bibimbap, żeby był „w sam raz”

Dla wielu osób bibimbap bywa pierwszym testem „koreańskiej ostrości”. Na szczęście tutaj to Ty masz kontrolę. Najważniejsze słowa:

• jeśli chcesz łagodnie: poproś „gochujang jom manjok” (mniej pasty chili) lub po prostu powiedz po angielsku „less spicy, please” – obsługa zazwyczaj rozumie;
• jeśli nie jesz mięsa: zapytaj o yachae bibimbap (warzywny), a przy zamawianiu dodaj „gogi bbae juseyo” – bez mięsa;
• jeśli nie pasuje Ci surowe żółtko – poproś o jajko sadzone („gyeran furai”).

Gdy dostajesz swoją misę, nie czekaj za długo – szczególnie przy wersji w gorącym kamieniu. Ryż na dnie szybko się przypala, tworząc chrupką skorupkę (nurungji), ale jeśli zostawisz go zbyt długo nietkniętego, całość będzie trudniej wymieszać i jeść.

Na co uważać przy pierwszym bibimbap

Osobom z wrażliwym żołądkiem najczęściej przeszkadzają dwie rzeczy: ilość chili oraz surowe żółtko. Jeśli masz wątpliwości, usuwaj część pasty gochujang na brzeg miski i dokładaj ją stopniowo, mieszając i próbując po trochu. Jajko możesz przemieszać intensywniej – dzięki gorącemu ryżowi lekko się zetnie.

Jeżeli nie jesz glutenu, dopytaj, czy w danego dnia do marynaty mięsa nie został użyty sos sojowy z pszenicą. W wielu miejscach znajdzie się możliwość uproszczenia składu – na przykład dodania samego warzywnego bulionu i oleju sezamowego.

Korean barbecue – grillowanie przy stole bez stresu

Koreańskie barbecue to jedno z najbardziej „socjalnych” doświadczeń, jakie czekają turystę. Siadasz do stołu, w środku ląduje grill, a wokół niego miski z mięsem, sałatą, pastami, banchan. Na początku łatwo się pogubić, ale po kilku minutach wszystko zaczyna mieć sens.

Jak wygląda typowa kolacja z samgyeopsal

Najczęściej pierwszym wyborem będzie samgyeopsal – grube plastry boczku wieprzowego. Kelner przynosi surowe mięso, rozgrzewa płytę lub ruszt na Twoim stole, a potem albo sam zaczyna smażyć, albo zostawia to ekipie przy stole.

Na stole pojawiają się wtedy:

• misa liści sałaty i czasem liście perilli (trochę jak mięta krzyżówka z bazylią);
• pokrojony czosnek, papryczki chili, cebula;
• małe miseczki z pastą ssamjang (gęsta mieszanka doenjang i gochujang);
• banchan – kimchi, warzywa, czasem makaron lub sałatka ziemniaczana;
• ryż w osobnych miseczkach.

Najwygodniej jeść w formie ssam – „zawijasa”:

1. Weź liść sałaty na dłoń lub na miskę.
2. Połóż kawałek gotowego mięsa (odczekaj chwilę, żeby nie był zbyt gorący).
3. Dodaj odrobinę ryżu, trochę kimchi, czosnek, pastę ssamjang – co lubisz.
4. Zawiń całość w pakiecik i zjedz na raz.

Na początku może Ci się wydawać, że taki „jeden kęs” jest za duży, ale z czasem znajdziesz swój rozmiar. Zbyt małe zawijasy rozpadają się w dłoni, zbyt duże utrudniają żucie, więc po 2–3 próbach dojdziesz do swojej idealnej proporcji.

Bulgogi i galbi – gdy wolisz coś delikatniejszego

Bulgogi to cieniutko krojona wołowina marynowana w sosie sojowym, cukrze, czosnku i często gruszce koreańskiej. Mięso jest słodko-słone, bardzo miękkie i raczej łagodne. Idealne dla osób, które nie przepadają za ostrym jedzeniem, ale chcą spróbować czegoś typowo koreańskiego.

Galbi (żeberka wołowe lub wieprzowe) też najczęściej trafiają do słodko-słonej marynaty. W wielu lokalach podaje się je już częściowo pocięte, ale czasem na stole ląduje duży kawałek, który kelner porcjuje nożyczkami. Przy galbi również możesz robić ssam, ale nic się nie stanie, jeśli zjesz je po prostu z ryżem, bez sałaty.

Jeśli nie jesz wieprzowiny, szukaj w menu pozycji z wołowiną albo kurczakiem, np. dak-galbi (pikantny kurczak z warzywami). W niektórych miejscach znajdziesz też wegetariańskie barbecue na bazie grzybów, tofu i warzyw – wówczas cała zabawa z zawijaniem pozostaje, tylko składniki się zmieniają.

Jak nie spanikować przy obsłudze grilla

Jedna z częstych obaw: „a co, jeśli przypalę mięso wszystkim przy stole?”. W praktyce:

• w wielu restauracjach kelnerzy regularnie podchodzą, obracają mięso, tną nożyczkami, zmieniają blachę – nie jesteś zostawiony samemu sobie;
• jeśli widzisz, że coś się przypala, po prostu przesuń kawałki na chłodniejszą część rusztu lub poproś o pomoc, mówiąc „jogiyo” (przepraszam) i wskazując na grill;
• nie musisz znać „idealnego stopnia wysmażenia” – Koreańczycy zwykle smażą boczek do wyraźnej chrupkości, wołowinę rzadziej pozostawiają jako medium.

Jeśli masz wrażliwy żołądek, lepiej nie przesadzać z ilością czosnku i ostrych past. Spróbuj jednego, dwóch zawijasów z większą ilością ssamjang, resztę zdominuj ryżem, sałatą i łagodniejszymi banchan.

Klasyczne zupy i gulasze – miska, która rozgrzewa od środka

Koreańskie zupy i gulasze (guk, tang, jjigae) często są pełnoprawnym daniem głównym, nie „pierwszym daniem”. Dostajesz wielki, parujący garnek i miseczkę ryżu; resztę dopowiadają banchan. To świetna opcja w chłodniejsze dni albo gdy czujesz, że potrzebujesz czegoś sycącego, ale niekoniecznie smażonego.

Kimchi jjigae – pikantny komfort food

Kimchi jjigae to gulasz na bazie kimchi, często z dodatkiem wieprzowiny lub boczku, tofu, cebuli i szczypioru. Smak bywa intensywny, ale jeśli lubisz kiszonki i lekką ostrość, może stać się Twoim ulubionym daniem.

Kilka praktycznych wskazówek:

• ostrość zwykle jest średnia do wysokiej – jeśli dopiero zaczynasz przygodę z chili, poproś o „jogeum maepge hae juseyo” (prościej: „less spicy”);
• ryż nie jest „obok” – to Twój główny ratunek, gdy będzie za ostro. Nabieraj łyżkę gulaszu, potem łyżkę ryżu, zmieniaj proporcje;
• miękkie tofu łagodzi pikantność – poluj na nie w garnku, jeśli Twoje usta płoną.

Do kimchi jjigae często podaje się zimne banchan – kontrast temperatur (gorąca zupa + chłodne warzywne dodatki) jest w Korei bardzo lubiany.

Doenjang jjigae – fermentowana pasta sojowa w wersji „na obiad”

Doenjang jjigae opiera się na fermentowanej paście sojowej doenjang. To kuzyn japońskiego miso, ale zwykle mocniejszy, bardziej „ziemisty” w smaku. W gulaszu pływają tofu, cebula, cukinia, ziemniaki, czasem małe małże lub krewetki dla podbicia umami.

Dla osób, które nie przepadają za mocnym chili, to często najlepsza zupa na start – pikantność bywa umiarkowana albo żadna, w zależności od lokalu. Smak jest głęboki, trochę orzechowy, lekko słony.

Jeśli jesteś wegetarianinem, dopytaj, czy wywar nie jest na bazie anchois lub kości. W bardziej współczesnych restauracjach łatwiej trafić na wersję „warzywną”, ale w tradycyjnych miejscach bulion rybny jest standardem.

Sundubu jjigae – jedwabiste tofu i bąbelkujący garnek

Sundubu jjigae (czasem zapisywane jako soondubu) to gulasz z bardzo miękkim, „jedwabistym” tofu, zwykle w czerwonym, pikantnym bulionie. Często dodaje się do niego owoce morza, wieprzowinę lub wołowinę, grzyby oraz surowe jajko, które ścina się pod wpływem temperatury.

Potrafi być naprawdę ostry, ale w zamian daje niezwykłe poczucie rozgrzania. W chłodny, deszczowy dzień miska sundubu potrafi dosłownie postawić na nogi.

Jak jeść sundubu bez „poparzeń trzeciego stopnia”:

• nie wkładaj łyżki do ust od razu po podaniu – zupa często jeszcze „bulgocze” na stole; odczekaj minutę;
• najpierw spróbuj samego bulionu, potem mieszaj z ryżem w osobnej miseczce – to bezpieczniejsza temperatura;
• jeśli przy stole są dzieci lub ktoś bardzo wrażliwy, w niektórych lokalach da się poprosić o „an maepge” (nieostro) – dostaniesz wtedy bardziej pomarańczową niż czerwoną wersję.

Inne zupy warte uwagi

Po oswojeniu się z klasykami można spróbować kilku mniej oczywistych misek:

• seolleongtang – mleczno-biały, długo gotowany bulion z kości wołowych, bardzo delikatny w smaku; przyprawiasz go sam solą, pieprzem i szczypiorkiem;
• samgyetang – kurczak faszerowany ryżem w żeńszeniowym rosole, często jedzony latem „na pot” i wzmocnienie organizmu;
• tteokguk – zupa z plastrami ryżowego ciasta, zazwyczaj jedzona w Nowy Rok, ale w niektórych miejscach dostępna cały rok.

Tego typu zupy są zwykle łagodniejsze, więc świetnie sprawdzają się jako „dzień przerwy” między ostrzejszymi daniami ulicznymi i barbecue.

Street food – co koniecznie złapać z ulicznej budki

Uliczne jedzenie w Korei Południowej to osobny świat. Gęsto ustawione budki, stragany w zadaszonych targach, małe bary przy metrze – jedzenie jest dosłownie na każdym kroku. Dla turysty to najlepszy sposób, żeby spróbować wielu rzeczy w małych porcjach i niskiej cenie.

Tteokbokki – pikantne kluski ryżowe

Tteokbokki to grube, miękkie wałeczki z ciasta ryżowego w intensywnym czerwonym sosie na bazie gochujang. Konsystencja jest lekko ciągnąca, smak – słodko-pikantny, czasem naprawdę mocny.

Najczęściej spotkasz dwa typy straganów: takie z wielką patelnią pełną bulgoczących tteokbokki oraz małe bary, gdzie dostajesz porcję w metalowej lub papierowej miseczce. Często dorzuca się do nich:

• krążki eomuk – ciasto rybne, podobne trochę do bardzo miękkiej parówki rybnej;
• ugotowane jajka na twardo;
• placki z kapustą i warzywami (twigim), które można zamaczać w sosie.

Jeśli nie jesteś przyzwyczajony do ostrego jedzenia, podziel porcję z kimś lub zamów najmniejszą możliwą. Smak jest uzależniający, ale łatwo przesadzić. W razie potrzeby szukaj w pobliżu budki ze słodkim napojem lub mlekiem – pomagają bardziej niż sama woda.

Hotteok – kieszonkowy deser na ciepło

Hotteok to nadziewane placuszki smażone na płycie. Klasyczna wersja ma w środku mieszankę cukru brązowego, cynamonu i orzechów, która pod wpływem temperatury zamienia się w lepki, gorący syrop.

Spotkasz też warianty:

• z nadzieniem z miodu i ziaren;
• z serem (ciągnący środek jak w toście z serem);
• z pastą z czerwonej fasoli.

Najważniejsze – uważaj na temperaturę. W środku hotteok bywa tak gorący, że łatwo poparzyć podniebienie. Dobrym trikiem jest przegryźć mały kawałek, odczekać chwilę, aby para uciekła, i dopiero potem brać większe gryzy.

Kimbap – „koreańskie sushi”, które ratuje dzień

Kimbap – „koreańskie sushi”, które ratuje dzień (i budżet)

Kimbap to rolki z ryżem, warzywami i różnymi dodatkami, zawinięte w glony gim. Z wyglądu przypominają sushi, ale smak i filozofia są inne: zamiast surowej ryby częściej pojawia się omlet, marynowana rzodkiew, szpinak, kiełki, czasem parówka lub szynka, tuńczyk z majonezem, krabowe paluszki.

Dla turysty kimbap ma kilka ogromnych zalet:

• jest tani i sycący – dobra opcja, gdy cały dzień chodzisz po mieście;
• nadaje się „na wynos” – możesz zjeść w pociągu, w parku, na plaży;
• łatwo kontrolować ostrość – większość klasycznych rolek jest łagodna.

W małych barach kimbap zamówisz w formie całej rolki krojonej na kawałki. Często dostajesz je na plastikowym talerzyku z sosem sojowym lub piklami. Możesz też trafić na kimbap premium, z większą ilością nadzienia, awokado, grillowanym mięsem czy kimchi w środku.

Dla osób ostrożnych z mięsem sprawdzą się warianty:

• yachae kimbap – warzywny, z omletem;
• cheese kimbap – z dodatkiem sera żółtego, zwykle nadal łagodny;
• spam kimbap – z puszkową szynką, bardzo popularny w Korei, ale nie każdemu pasuje.

Jeśli nie mówisz po koreańsku, prosty sposób to wskazać na gablocie rolkę, która wygląda najlepiej, i powiedzieć „igeo hana juseyo” (poproszę jedną). W wielu miejscach mają też menu ze zdjęciami – kimbap to bezstresowe zamówienie nawet pierwszego dnia w Korei.

Inne uliczne klasyki, które łatwo polubić

Gdy już złapiesz rytm z tteokbokki, hotteok i kimbapem, możesz spróbować kilku kolejnych przekąsek, które często pojawiają się obok siebie na tych samych targach nocnych.

• Corndog po koreańsku – parówka (czasem z dodatkiem sera) w cieście, obtoczona w bułce tartej, frytkach lub cukrze i smażona na głębokim oleju. Smakowo to bardziej imprezowy fast food niż klasyczne danie, ale bywa zaskakująco satysfakcjonujący po całym dniu zwiedzania.
• Eomuk / odeng – szaszłyki z ciasta rybnego w gorącym bulionie. Dobry wybór na chłodniejszy wieczór; płacisz za patyczek, a bulion często możesz dolewać sobie za darmo.
• Bungeoppang – rybkokształtne ciasteczka z ciasta podobnego do gofra, nadziewane pastą z czerwonej fasoli, kremem lub czekoladą. To deser, który wiele osób kojarzy potem z zapachem zimowych ulic w Korei.
• Dak-kkochi – szaszłyki z kurczaka z sosem słodko-ostrym lub sojowym. Dobra opcja, jeśli chcesz czegoś treściwszego niż przekąska, ale nadal „do ręki”.

Przy street foodzie łatwo się zapomnieć i zamówić „po trochu wszystkiego”. Rozsądniej zamówić po jednej rzeczy na dwie osoby i dzielić się – spróbujesz więcej, bez uczucia przejedzenia i wyrzutów sumienia.

Makguksu, naengmyeon i inne makarony, które zaskakują

Korea nie kojarzy się od razu z makaronem, a szkoda. Jest kilka dań, które potrafią odczarować upał lub dać oddech od ryżu i mięsa. Mają jednak swoje „haczyki” – zimny bulion, ocet w misce czy nożyczki do makaronu mogą na początku zbić z tropu.

Naengmyeon – lodowato zimny makaron na upał

Naengmyeon to cienki, elastyczny makaron z mąki gryczanej lub ziemniaczanej, podawany w bardzo zimnym, często wręcz lodowym bulionie. Na wierzchu zwykle ląduje kilka plastrów wołowiny, ogórek, gruszka koreańska i połówka jajka na twardo.

Dla wielu osób pierwsze wrażenie to szok: zimna zupa, często z kostkami lodu, do tego na stole stoi ocet i musztarda. Tak to ma wyglądać. Naengmyeon jest idealny na letnie, duszne dni, kiedy ciężko zmusić się do gorącego posiłku.

Jak się do tego zabrać:

• przed jedzeniem zwykle przy stole są nożyczki – pokrój nimi makaron na 2–3 części, inaczej będzie trudno go ugryźć;
• spróbuj łyk bulionu „tak, jak jest”, a potem stopniowo dodawaj odrobinę octu i musztardy, mieszając i sprawdzając, jak zmienia się smak;
• jeśli nie lubisz słodkawych bulionów, wybierz bim naengmyeon – wersję „bez zupy”, z pikantnym sosem na bazie gochujang.

Makguksu – chłodny makaron gryczany z górskich regionów

Makguksu pochodzi głównie z górskich okolic Gangwon-do. To gryczany makaron serwowany na zimno, zwykle z warzywami, kimchi, czasem plasterkami mięsa i pikantnym sosem, który sam mieszasz w misce.

W porównaniu z naengmyeonem makguksu jest gęstszy, bardziej „domowy” w smaku. Jeśli ktoś lubi japońskie soba, jest spora szansa, że pokocha też makguksu.

Często dostajesz też osobno bulion – możesz go powoli dolewać, aż znajdziesz swój ulubiony balans między „sałatką z makaronem” a bardziej zupową wersją.

Jjolmyeon i japchae – makarony o przyjemnej teksturze

Jeśli konsystencja jedzenia jest dla ciebie ważna, dwa makarony szczególnie dają frajdę:

• Jjolmyeon – bardzo sprężysty, żujny makaron z pszenicy i skrobi, podawany na zimno z warzywami i ostrym, lekko słodkim sosem. Je się go jak sałatkę – mieszasz wszystko łyżką i pałeczkami, aż sos dokładnie obtoczy makaron.
• Japchae – przezroczysty makaron z batatów smażony z warzywami, czasem z wołowiną, w słodko-sojowym sosie. Zwykle serwowany na ciepło, ale zdarza się też lekko przestudzony jako banchan. To jedno z bezpieczniejszych dań dla osób unikających ostrego jedzenia.

Te makarony często pojawiają się na rodzinnych spotkaniach i w zestawach lunchowych. Jeśli zobaczysz je w menu jako dodatek do dania głównego, to dobry sposób, by spróbować ich bez zamawiania całej porcji.

Kurczak po koreańsku – smażony, pikantny, podwójnie chrupiący

Koreański kurczak smażony (chikin) to osobna religia. Nie ma przesady w twierdzeniu, że wieczorem niemal na każdym rogu znajdziesz lokal z kurczakiem i piwem. To nie tylko „fast food”, ale też sposób na spotkania ze znajomymi po pracy.

Fried chicken – dwa razy smażony

Korean fried chicken jest smażony dwukrotnie, co daje cienką, bardzo chrupiącą panierkę i soczyste wnętrze. W menu zobaczysz zwykle kilka głównych opcji:

• fried / original – klasyczny, bez sosu, lekko przyprawiony;
• yangnyeom – w słodko-ostrym, lepkim sosie z chili i czosnkiem;
• ganjang – w sosie sojowym, słono-słodkim, mniej ostrym;
• banban – pół na pół, zwykle jedna część klasyczna, druga w sosie.

Porcje bywają duże, spokojnie na 2–3 osoby. Jeśli jesteś sam lub we dwójkę i nie chcesz zostawiać jedzenia, szukaj w menu mniejszych zestawów albo zapytaj o „half size”. Do kurczaka zawsze dostaniesz piklowaną rzodkiew w kostkach – jej świeży, lekko słodki smak świetnie przełamuje tłustość panierki.

Wiele osób obawia się, że „to tylko kurczak, przecież znam smak”. Różnica w teksturze i sosach jest jednak tak duża, że nawet jeśli normalnie nie jesteś fanem smażonego kurczaka, warto spróbować jedną porcję na spółkę przy butelce piwa lub coli.

Chimac – kurczak i piwo jako wieczorny rytuał

Połączenie kurczaka i piwa ma w Korei własną nazwę: chimac (chi jak chicken, maekju – piwo). W wielu lokalach obowiązuje prosty schemat: zamawiasz kurczaka, do tego dzbanek piwa, dostajesz banchan (rzodkiew, czasem chipsy, orzeszki) i siedzisz, dopóki masz siłę jeść i rozmawiać.

Jeśli nie pijesz alkoholu, spokojnie możesz zostać przy lemoniadzie, napojach gazowanych czy herbacie – nikt nie robi z tego problemu. Smak kurczaka nadal będzie ten sam.

Pikantne ryże i szybkie „miskowe” dania

Nie zawsze jest czas na wielkie barbecue czy zupę w garnku. W zwykły dzień zwiedzania świetnie sprawdzają się dania „z jednej miski”: sycące, szybkie i często z opcją dopasowania poziomu ostrości.

Kimchi bokkeumbap – smażony ryż z kimchi

Kimchi bokkeumbap to smażony ryż z kimchi, często z dodatkiem niewielkiej ilości mięsa (szynki, boczku lub tuńczyka), cebuli i warzyw. Na wierzchu zwykle ląduje sadzone jajko. To jedno z tych dań, które rzadko zawodzą – nawet w bardzo prostych barach smakuje dobrze.

Smak jest wyraźny, ale zwykle nie ekstremalnie ostry. Poziom chili zależy od ilości użytego kimchi i dodatkowej pasty gochujang. Jeśli chcesz łagodniej, możesz poprosić o mniej pikantną wersję; jeśli nie jesz mięsa, łatwo znaleźć lokal, który przygotuje wersję tylko z warzywami i jajkiem.

Mały trik: przebij żółtko i wymieszaj wszystko w misce. Ryż oblepiony jajkiem staje się bardziej kremowy i lepiej łączy się ze smakiem kimchi.

Dolsot bibimbap i inne warianty „mieszanych misek”

O klasycznym bibimbapie już była mowa, ale jego gorąca wersja, czyli dolsot bibimbap, zasługuje na osobne wyróżnienie. Podawany jest w rozgrzanym kamiennym naczyniu, które jeszcze kilka minut po podaniu syczy na stole. Na dole miski ryż się lekko przypieka, tworząc chrupiącą skorupkę.

W wielu barach znajdziesz też inne „miskowe” kompozycje:

• gyeran-bap – ryż z jajkiem, sosem sojowym i olejem sezamowym, czasem z dodatkiem masła; bardzo prosty, domowy smak;
• jeyuk bokkeum-bap – smażony wieprzowy boczek lub łopatka w ostrym sosie z ryżem i warzywami;
• dak-galbi bap – ryż z pikantnym kurczakiem i kapustą, inspirowany popularnym daniem z patelni.

Dla kogoś, kto ma już dość kanapek i sałatek hotelowych, takie miski są zbawienne: szybko sycą, są ciepłe i łatwe w zamówieniu, nawet gdy bar nie ma angielskiego menu – zdjęcia zazwyczaj mówią wszystko.

Desery i słodkie przekąski poza hotteokiem

Koreańskie słodycze rzadko są przesadnie ciężkie, a wiele z nich bazuje na teksturze: ciągnące, chrupiące, lodowato zimne albo puszyste. Jeśli masz ochotę na coś słodkiego po pikantnym obiedzie, da się znaleźć sporo opcji poza znanym już hotteokiem.

Bingsu – góra lodu z dodatkami

Bingsu to deser z drobno kruszonego lodu, często z dodatkiem mleka skondensowanego, owoców, pasty z czerwonej fasoli, płatków ryżowych, ciasteczek czy lodów. Klasyczna wersja patbingsu ma na wierzchu pastę z czerwonej fasoli i skromniejsze dodatki; nowsze, „instagramowe” warianty przypominają małe dzieła sztuki z owocami i ciasteczkami.

Porcje bywają ogromne, zwykle przeznaczone do dzielenia się na 2–3 osoby. Jeśli jesteś po ostrym posiłku, kilka łyżek bingsu potrafi momentalnie ochłodzić i złagodzić ogień w ustach.

Tteok – ryżowe ciastka w słodkiej odsłonie

Tteok kojarzy się często z pikantnymi tteokbokki, ale w Korei funkcjonuje też cała rodzina słodkich ciast ryżowych. Można je kupić w tradycyjnych cukierniach, na targach, czasem w supermarketach przy stoiskach z gotową żywnością.

Mają różne kształty i smaki:

• delikatne, białe lub kolorowe kształty nadziewane pastą z czerwonej fasoli;
• tteok obtaczany w proszku z prażonej soi (injeolmi) – lekko orzechowy, miękki, ciągnący;
• bogatsze wersje z orzechami, daktylami, nasionami dyni.

Bibliografia

• The Korean Table: From Barbecue to Bibimbap. Tuttle Publishing (2008) – Przegląd dań kuchni koreańskiej, składniki i zwyczaje przy stole
• Korean Food Guide 800. Korea Tourism Organization (2010) – Oficjalny przewodnik po daniach, banchan, sposobach zamawiania
• Korean Cuisine: An Illustrated History. Reaktion Books (2018) – Historia i opis kluczowych potraw, w tym kimchi, bibimbap, bulgogi